Val Balkenende IV: vloek of zegen?
- 23 februari 2010 door Maurits Hoenders
De afgelopen weken verschenen er diverse berichten over de invloed van de landelijke politiek op de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen. Veel lokale politici laakten de bemoeienis van de kopstukken uit Den Haag, omdat het de aandacht zou afleiden van waar het om gaat, namelijk lokale thema's zoals wel of geen zwembad, renovatie van dit of dat, verkeersremmende maatregelen, en het al dan niet verhogen van de OZB. Met de val van het kabinet afgelopen weekend is dit thema helemaal een hot issue geworden.
Vloek
In een artikel in BN de Stem is vertrekkend burgemeester van de gemeente Roosendaal, Michel Marijnen zeer stellig: ‘ik moet ertegen vechten om niet kwaad te worden. Er is een duidelijke relatie met de komende verkiezingen. De geméénteraadsverkiezingen, Die zouden over lokale onderwerpen moeten gaan. Maar ze worden gekaapt door de landelijke politiek.' CDA lijsttrekker in Amsterdam Maurice Limmen deelt die mening. Hij vindt dat de verkiezingen geen referendum moeten worden over de val van het kabinet. Maar tegelijkertijd ‘hoe groot de invloed van de kabinetscrisis is, valt moeilijk in te schatten.' D66-prominent Jan Terlouw zegt vandaag in Trouw dat hij vreest dat de val van het kabinet wel degelijk zijn weerslag zal hebben: ‘dat is de grote makke van verkiezingen voor lagere overheden. Het is ondankbaar voor lokale en provinciale politici. Alles wat zij in vier jaar voor elkaar hebben gekregen, krijgt van de kiezers niet de waardering die het verdient.' Lokale politici zijn bang voor de deuk die het imago van de politiek als gevolg van de kabinetscrisis heeft opgelopen. De NOS bericht dat ze afgelopen weekend op veel boosheid en onbegrip stuitten in hun campagne.
Geringe invloed
Oud-PvdA-minister Bram Peper denkt dat het effect van de val van het kabinet wel mee valt: ‘Bijna een kwart van Nederland stemt op lokale partijen. Die tendens is al een paar jaar aan de gang.' Professor in de politicologie Kees Aarts relativeert eveneens de invloed van de val van het kabinet. ‘De kiezer wist al langer dat het niet goed ging. Als het kabinet niet over Uruzgan was gevallen, dam zou zich wel een ander onderwerp aangediend hebben. De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen zal dan ook niet ineens stijgen.'
Zegen
André Krouwel, politicoloog aan de VU en de man achter het Kieskompas, denkt daar anders over. In een reactie op de kabinetscrisis in Binnenlands Bestuur zegt hij dat de gemeenteraadsverkiezingen in één klap belangrijk zijn geworden. ‘Ze zijn immers de voorverkiezingen voor de Kamerverkiezingen van mei. Er zal meer aandacht zijn voor de inhoud. De opkomst zal waarschijnlijk iets groter zijn. Dat is goed voor de lokale democratie, want de legitimiteit van het bestuur wordt vergroot.'
Wie profiteert?
Daarbij is nog niet gezegd dat de landelijke partijen zullen profiteren. Krouwel denkt namelijk niet dat lokale partijen opeens een bijrol zullen vervullen. ‘Mensen die op lokale partijen stemmen, gaan nu niet opeens op een landelijke partij stemmen.' Marco Pastors, lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam, denkt zelfs dat de lokale partijen voordeel hebben van de kabinetscrisis. Gisteren zei hij in Trouw dat ‘de traditionele partijen zullen hun straf niet ontlopen. Die waren al heel nerveus en dat neemt nu alleen maar toe. De crisis is een teken van nervositeit. Steeds meer kiezers zien de "gewone partijen" niet meer zitten.' Lijsttrekker voor de VVD in Alphen aan den Rijn gelooft dat ‘de crisis gunstig uitpakt voor de niet-regeringspartijen bij de raadsverkiezingen'. Volgens hem zouden ‘de lokale partijen wel eens de dupe kunnen worden van het feit dat de landelijke politiek thans de gemeentepolitiek nog meer overschaduwt dan normaal al gebeurt.' Wat de uitkomst op 3 maart ook zal zijn, het is waarschijnlijk dat in het licht van de Tweede Kamerverkiezingen de gemeenteraadsverkiezingen als graadmeter zullen worden gezien en daarom extra beladen.
